Een visie op effectief leesonderwijs

Lezen begint met een mooie bibliotheek

Midden in de school, tussen de klaslokalen in, beschikt Gevers Deynoot over een schitterende schoolbibliotheek. Licht, ruimtelijk, uitnodigend en voorzien van een ruim aanbod aan boeken. “Deze plek is fantastisch”, vertelt adjunct-directeur Rick van der Hulst enthousiast. “Kinderen kunnen hiernaartoe komen om boeken te lenen, lekker te lezen of tips te vragen.” Daniël Ponsen, teamleider onderwijskwaliteit bij de PCSV, vult aan: “Als je een centrum van leesonderwijs wil hebben, dan moet je een plek hebben waar kinderen zich thuis en veilig voelen. Een plek waar het leuk is om te komen en waar je graag nog even blijft. Dat is onze schoolbibliotheek ten voeten uit.”

Een van de kernwaarden van Gevers Deynoot is sociale verbondenheid en gemeenschapszin. “We leren leerlingen respectvol met elkaar om te gaan en elkaar te helpen. Daarbij leren we ze wat het betekent om een verantwoordelijkheid te dragen. Dit wil zeggen dat er rollen zijn op school waar ze op kunnen solliciteren. Denk aan een klassenvertegenwoordiger, zitting in de leerlingenraad en bibliotheekmedewerker”, vertelt Rick. “De leerlingen vinden het leuk om een extra taak te vervullen en je ziet ze groeien in hun rol. Als bibliotheekmedewerker helpt de leerling een leerkracht of leesconsulent om de bibliotheek netjes te houden en boeken uit te lenen aan andere leerlingen. Het is een taak die ze met trots vervullen.”

Naast een fijne plek voor de leerlingen heeft de school de ambitie om van de schoolbibliotheek een plek voor de wijk te maken. Een plek waar ook broertjes en zusjes welkom zijn. “Natuurlijk is er ook een bibliotheek verderop in de wijk, maar we willen de drempel zo laag mogelijk houden om een boek te lenen. We hebben tenslotte al een buurtfunctie. Die willen we verder uitbreiden”, zegt Rick. “Dat betekent dat we op den duur ruimere openingstijden krijgen en gaan kijken hoe we de activiteiten in de bibliotheek verder kunnen uitbreiden.”

Een rijk assortiment

De boeken in de Gevers Deynoot bibliotheek zijn met zorg uitgekozen. “Onze functie is om leerlingen iets te leren. Dit betekent dat de boeken hierop aan moeten sluiten”, vertelt Daniël. “Natuurlijk vinden kinderen het leuk om een keer ‘Kapitein Onderbroek’ van Dav Pilkey te lezen en dat is prima, maar daarnaast willen we ze graag stimuleren om meer inhoudelijke boeken te lezen waar ze iets van kunnen leren. Denk aan ‘Kruistocht in Spijkerbroek’ van Thea Beckman, maar bijvoorbeeld ook boeken als ‘Zoef!’ van Janneke Schotveld en de avonturen van ‘Pluk en Pluis’ van Mathilde Stein, waar je mooi met de leerlingen over in gesprek kunt gaan.”

Daniël is ervan overtuigd dat leren begint met een prikkelend verhaal. Daarom begon hij jaren geleden met het maken van minifiguren uit LEGO®-onderdelen. Een unieke manier om bekende mensen en gebeurtenissen uit de geschiedenis in beeld te brengen. Hij ontwikkelde de veelgebruikte website ‘Geschiedenis in minifiguren’, waar het verhaal in rijke teksten te lezen en beluisteren is, vaak gecombineerd met video’s.

“Door de verhalen te koppelen aan de geschiedenisles, of aan andere lessen, gaat het onderwerp leven. Daarom is het voor mij ook zo belangrijk om het assortiment van de bibliotheek hierop aan te passen. Niet alleen eenvoudigere boeken voor meer leesplezier, maar vooral boeken om kennis mee op te bouwen, want met kennisrijk onderwijs bereiden we de leerlingen voor op een kansrijke toekomst.”

Alle leerkrachten worden binnen de school opgeleid in het vormgeven van goed en kennisrijk leesonderwijs. Iedere dag beginnen ze met een halfuur lezen, samen met de leerlingen. Tijdens pauzes wordt er veelal voorgelezen en ze helpen de leerlingen bij hun boekenkeuze. “Tijdens studiedagen is hier extra aandacht voor”, vertelt Daniël.

Werken met Wetenswaardig

De nieuwe lesmethode Wetenswaardig versterkt het rijke leesonderwijs op school. Via 30 thematische lesboeken voor groep 4 tot en met groep 8 verwerven leerlingen rijke kennis van vakken als geschiedenis, aardrijkskunde, biologie en techniek, terwijl ze tegelijk werken aan hun woordenschat en taalvaardigheden zoals lezen, spreken en schrijven.

“Juist die combinatie van inhoudelijke kennisopbouw en veel lezen maakt deze methode zo waardevol”, zegt Daniël. “Daarbij worden er in ieder lesboek titels uit de jeugdliteratuur geïntroduceerd die aansluiten bij het thema, zodat leerlingen zich verder in het onderwerp kunnen verdiepen. De volgende stap is natuurlijk om al deze boekentips ook in de schoolbibliotheek aan te kunnen bieden.”

Gelijke kansen

De leerlingen krijgen op Gevers Deynoot geen huiswerk. “Wij zien het als onze taak om het onderwijs zo in te richten dat dit niet nodig is”, vertelt Rick.

Het faciliteren van gelijke kansen speelt hierin een belangrijke rol. “Als ouders niet in staat zijn te helpen, bijvoorbeeld door een taalbarrière of lange werkdagen, is het voor die leerlingen veel moeilijker om op gelijk niveau te blijven met klasgenoten. Bovendien kan het voor leerlingen heel verwarrend zijn als ouders met de beste bedoelingen helpen, maar een andere methodiek gebruiken dan de leerlingen op school is aangeleerd.”

Wel raden leerkrachten en directie ouders aan om thuis veel met de kinderen te lezen. Zo blijven kinderen werken aan hun woordenschat en kennisopbouw. Daarvoor mogen ook de boeken uit de schoolbibliotheek mee naar huis genomen worden.

Wil je meer weten over het taalonderwijs op Gevers Deynoot? Neem dan contact op met Rick of Daniël via info@gevers.pcsv.nl.